Wat smeer je eigenlijk op je kind?

Niemand wil willens en wetens schadelijke stoffen op zijn of haar baby smeren. Daarom kopen we ook verzorgingsproducten speciaal voor baby’s, want dan zal het wel goed zijn, toch? Helaas is dat niet waar!

Veel producten bevatten alsnog bepaalde stoffen die weinig goed doen voor de tere babyhuid en soms zelfs hormoonverstorend kunnen werken! Wat voor producten bedoel je dan? Nou, denk aan babydoekjes(!), shampoos, wasgels en meer; producten die je dagelijks gebruikt bij je baby! Daar word je toch helemaal temmes van? Je kunt beter overal je hoofd bij houden en alles controleren, want tegenwoordig staat helaas bijna altijd de winst boven de veiligheid…

In dit artikel leer ik je meer over stoffen die je het best kunt vermijden voor je kinderen (en voor jezelf misschien ook…), leg ik uit wat hormoonverstorend nou precies inhoudt en geef ik je merken van producten door die wel clean zijn, zodat je niet bang hoeft te zijn dat je troep op je kindje smeert. Ik heb een schema toegevoegd die je erbij kunt houden als je producten gaat shoppen.

Schadelijke stoffen komen in de bloedbaan

De huid van een baby is 4 tot 5 keer dunner dan die van volwassen mensen en de natuurlijke barrièrefunctie is nog niet volledig ontwikkeld. Hierdoor is een babyhuid gevoeliger, kwetsbaarder en verliest hij sneller vocht. Pas rond het vierde levensjaar is de huid volledig ontwikkeld. Omdat de babyhuid zo dun is, moeten we oppassen met de producten waaraan we ze allemaal blootstellen. Je huid is je grootste orgaan, alles wat je erop smeert, wordt opgenomen. Ook schadelijke stoffen dus, welke in de bloedbaan terecht kunnen komen. Bovendien krijgen ze het via hun hand-mond gedrag ook nog binnen.

Bij baby’s zijn de lever en nieren nog niet volledig ontwikkeld, waardoor deze stoffen ook langer in hun weefsel aanwezig kunnen blijven.

Sommige stoffen kunnen de hormoonhuishouding verstoren, allergische reacties geven of irritaties aan de luchtwegen veroorzaken. Niet onze bedoeling natuurlijk!

Omdat we elke dag weer een hoop babyproducten gebruiken (luiers, olie, shampoo, babydoekjes…), krijg je een soort “cocktail-effect”: een mix van stoffen die zich kunnen opstapelen in het lichaam en hormoonverstorend kunnen werken.

Parabenen, SLS, PEG’s, siliconen…

Parabenen, SLS, PEG’s, siliconen... Misschien heb je deze stoffen eens voorbij zien komen op een etiket. Dit is maar een handjevol ingrediënten die niet ongevaarlijk zijn voor je gezondheid, zeker niet voor een tere babyhuid.

Je hoort misschien dat ze niet goed zijn, maar waarom dat zo is, is ons minder bekend. Hieronder beschrijf ik wat voor effect elke stof heeft. Pak er maar een theetje of bakkie bij, want het is nogal een lijst!

• Parabenen zijn conserveermiddelen, deze houden een product langer goed. Op de babyhuid een minder goed idee, want deze middelen kunnen hormoonverstorend werken. Baby’s zijn hier extra gevoelig voor, omdat hun hormoonsysteem nog volop in ontwikkeling is. Reden genoeg om ze te vermijden, zou ik denken.

• Synthetische geurstoffen (parfum): parfum op een etiket kan bestaan uit honderden chemische geurstoffen, waarvan sommige allergenen of irriterende stoffen kunnen bevatten. Baby’s kunnen hier sneller roodheid, eczeem of overprikkeling van de huidbarrière krijgen, omdat hun huid dunner en gevoeliger is.

• Minerale oliën (Petrolatum, Paraffinum Liquidum) worden gemaakt uit aardolie. Ze sluiten de huid af met een soort vettig laagje, waardoor de huid niet kan ademen. Dit kan de natuurlijke huidfunctie verstoren. Ze bevatten tevens geen voedende stoffen, die plantaardige oliën wel hebben.

• Siliconen (zoals dimethicone): maken producten glad en zacht, maar vormen ook een afsluitend laagje op de huid, net zoals paraffine (denk aan vaseline) dat doet. Dit kan de natuurlijke balans van de huid verstoren.

• PEG’s (PolyEthylene Glycols) zijn stoffen die in producten worden gebruikt om ze smeerbaarder, zachter of beter mengbaar te maken. Ze maken de huid meer doorlaatbaar, waardoor irriterende ingrediënten sneller binnendringen. Ook kunnen ze 1,4-dioxaan bevatten (een ongewenst bijproduct dat kan ontstaan bij productie van PEG’s en SLES). Hierdoor kan de huidbarrière weer verzwakken, wat roodheid, droogte en irritatie als resultaat kan geven.

• Phenoxyethanol: wordt zeer veel gebruikt als conserveermiddel. Is in lagere concentraties toegestaan, maar bij baby’s liever vermijden omdat het irritatie kan geven en in grotere hoeveelheden zelfs invloed kan hebben op het zenuwstelsel.

• EDTA (Disodium EDTA) wordt gebruikt als middel om producten stabiel te houden. Ook deze stof kan de huid doorlaatbaarder maken, waardoor andere stoffen dus weer sneller binnendringen. Niet ideaal dus.

• Synthetische kleurstoffen (CI-nummers) hebben geen enkele functie voor de huid en kunnen soms allergische reacties veroorzaken. Kies liefst voor een ongekleurd, doorzichtig product.

• Alcohol denat. (Gedehydrateerde alcohol) wordt gebruikt om producten snel te laten drogen of om ingrediënten op te lossen. Het kan de huid uitdrogen en de huidbarrière aantasten. Zeker vermijden dus.

• BHA/BHT zijn synthetische antioxidanten om crèmes langer houdbaar te maken. Deze stoffen worden in verband gebracht met hormoonverstorende effecten. Weg met die troep, dus!

• Formaldehyde-releasers (DMDM Hydantoin, Quaternium-15) zijn conserveermiddelen die langzaam formaldehyde - een bekende irriterende stof - kunnen afgeven.

• Cyclische siliconen (zoals Cyclopentasiloxane) maken producten glad en smeerbaar, maar kunnen zich ophopen in het lichaam en het milieu. Onnodig en doet niks goeds voor de huid.

• Isothiazolinonen (zoals Methylisothiazolinone, MI/MCI) zijn sterke conserveermiddelen die bekend staan om hoge allergierisico’s.

• Sulfaten zijn schuimmiddelen. Die dikke dot schuim die je ziet bij het douchen, is eigenlijk helemaal niet goed. Het is agressief spul dat je niet wil op een babyhuidje. Het kan de huidvetten wegwassen die de babyhuid beschermen en daardoor kan de huid droog, rood en geïrriteerd raken. Vermijd daarom
• SLS (Sodium Lauryl Sulfate),
• SLES (Sodium Laureth Sulfate),
• ALS (Ammonium Lauryl Sulfate) en, hoewel de mildere van het rijtje, ook
• ALES (Ammonium Laureth Sulfate).

Hieronder schrijf ik de schuimmiddelen die je beter ter vervanging kunt kopen.

Welke schuimmiddelen zijn dan niet agressief?

Hieronder zet ik een aantal SLS-vervangers die natuurlijk of gedeeltelijk natuurlijk zijn. Deze laten de natuurlijke vetlaag intact en zijn minder irriterend:

• Coco‑, decyl‑ en/of lauryl glucoside zijn natuurlijke, milde schuimmiddelen die gemaakt zijn uit kokos en suiker. Ze lijken op elkaar, maar lauryl glucoside schuimt iets meer, terwijl coco‑ en decyl glucoside de allerzachtste schuimmiddelen voor de huid zijn. Ook geschikt voor mensen met rosacea en eczeem. Deze glucosiden zijn 100% natuurlijk.
• Sodium Cocoyl Glutamate, Disodium Cocoyl Glutamate zijn gemaakt uit kokosvetzuren + gefermenteerde aminozuren (vaak uit suikers) en extreem zacht en ondersteunend voor de huidbarrière.

En de iets minder zachte, maar nog steeds goede:

• Cocamidopropyl betaine/Coco Betaine is redelijk mild. Het is gedeeltelijk gemaakt van kokosolie, maar ook een stukje synthetisch aan toegevoegd. Het is minder zacht en natuurlijk dan de hierboven beschreven schuimmiddelen. Sommige mensen kunnen hier niet zo goed tegen.
• Isethionaten zoals Sodium Cocoyl Isethionate (SCI) zijn super mild, maar worden gemaakt met ethyleenoxide en sulfiet - deze zitten niet in het eindproduct maar het proces is minder natuurlijk. Je kunt er wel prima voor kiezen omdat ze zo mild zijn.

De glucosiden uit dit rijtje zijn de toppers: ze zijn biologisch goed afbreekbaar, geven zeer lage kans op irritatie en zijn niet gemaakt in combinatie met synthetische stoffen.

Hormoonverstorend - wat is dat nou eigenlijk?

De term “hormoonverstorend” hoor je steeds vaker, maar wat houdt dat eigenlijk in? Hormoonverstorende stoffen (EDC’s) bootsen lichaamseigen hormonen na, blokkeren ze, of ontregelen ze. Ze brengen je endocriene systeem (hormoonstelsel) in de war, daarom worden ze ook wel endocrine disruptors genoemd.

Het hormonale systeem regelt een heleboel, onder andere: groei en ontwikkeling, stofwisseling, voortplanting, immuunsysteem en gedrag.

Genoeg redenen dus om zo voorzichtig mogelijk te zijn met al die stoffen!

Waar komen deze stoffen in voor?

Hormoonverstorende stoffen komen voor in veel meer dan je denkt, onder andere:

Plastic, speelgoed, cosmetica, schoonmaakmiddelen en huishoudproducten (zoals luchtverfrissers en sommige wasmiddelen), pesticiden en bestrijdingsmiddelen, drinkwater…

Ze zijn zo schadelijk omdat ze al in extreem lage hoeveelheid effect hebben, omdat ons hormoonstelsel ook met zeer lage hoeveelheden werkt. De stoffen geven een “cocktaileffect”, omdat we dagelijks aan veel verschillende stoffen worden blootgesteld. Ze stapelen zich op in ons lichaam.

Ze kunnen een tal van gezondheidsproblemen veroorzaken, zoals:

• Vruchtbaarheidsproblemen (zoals verminderde zaadkwaliteit, problemen met de cyclus)
• Afwijkingen in geslachtsorganen
• Stofwisselingsziekten zoals obesitas en zelfs diabetes type 2
• Ze kunnen ook de neurologische ontwikkeling beïnvloeden en leerproblemen of gedragsstoornissen veroorzaken, zoals ADHD of autisme.
• Vroege puberteit
• Problemen van het zenuwstelsel of immuunsysteem
• Hormoongevoelige kanker zoals borstkanker, teelbalkanker en prostaatkanker

Afname in populatie

In het wild zijn er al effecten gezien die verband kunnen houden met hormoonverstorende stoffen. Bij sommige schaaldieren, reptielen, vogels en zoogdieren in verschillende delen van de wereld is er al een afname gezien in populatie. Soms worden de effecten pas een poos na blootstelling ontdekt: een foetus in die in de buik van een moeder blootgesteld wordt aan EDC’s, kan op volwassen leeftijd gezondheidsproblemen krijgen, die mogelijk ook kunnen doorwerken in toekomstige generaties.

Troep in babydoekjes

Wist je dat er ook een hele hoop troep zit in babydoekjes? Het beste is om altijd te kiezen voor een soort babydoekje waarin zo min mogelijk ingrediënten zitten. Een kort lijstje op de achterkant van de verpakking dus. Vaak zijn de zogenoemde “waterdoekjes” een goede keuze. Babydoekjes gaan er natuurlijk super rap doorheen iedere dag met al die poepluiers. Je kindje krijgt hier dus veel van op zijn lijfje. Nu je weet dat je lichaam alles opneemt wat je erop smeert, is het dus niet gewenst om doekjes met rotzooi te gebruiken…

Vermijd zo mogelijk de chemische stof phenoxyethanol: deze kan huidirritatie veroorzaken zoals eczeem, roodheid en allergische reacties. Bovendien vind je deze stof ook terug in verf, schoonmaakmiddel en vliegtuigbrandstof.

Parfum in doekjes en verzorgingsproducten (zoals in het lijstje al beschreven) doet ook niet veel goeds: het geeft veel kans op huidirritaties en allergieën en zelfs ademhalingsproblemen bij je kindje. Sommige geparfumeerde doekjes ruik je op 3 kilometer afstand nog, zoveel parfum zit erin. Daar krijg ik zelf nog ademhalingsproblemen van. Dat kan ook nooit gezond zijn, bah. Tuurlijk kan het lekker zijn om de kakgeur van je kleintje even te “maskeren” met zo’n ultra-synthetisch parfumluchtje, maar ik neem aan dat zijn gezondheid toch belangrijker is dan jouw neus die even poep moet ruiken…

Welke babydoekjes zijn dan wel goed?

Vermijd zoveel mogelijk stoffen uit het lijstje bovenaan dit artikel, dan ben je goed bezig. Check altijd even de ingrediëntenlijst achterop kies een babydoekje met zo min mogelijk ingrediënten en zonder parfum. Hoe korter het lijstje achterop, hoe beter! Hier zijn wat suggesties die je met gerust hart kunt proberen voor je kindje:

• Bambo Nature doekjes bevatten bijvoorbeeld alleen natuurlijke ingrediënten en zijn ecolabel gecertificeerd. Persoonlijk vind ik die trouwens veel te duur hoor, 3 euro zoveel per pak en die is zo op. Een bulkverpakking is wel goedkoper.
• Etos heeft tegenwoordig ook waterdoekjes, deze zijn zonder plastic en ook best goed qua ingrediënten. Ook zijn ze niet zo duur, onder de 2 euro per pak en je kunt ze vaak in een voordeelverpakking kopen..
• Naif gebruikt ook altijd goede natuurlijke ingrediënten en hun doekjes zijn plasticvrij.

Als je een indruk wilt krijgen welke doekjes je met gerust hart kunt kopen, kijk dan eens hier:

https://vrijnatuurlijk.nl/grote-billendoekjes-test/

Hoe staan de stoffen die ik moet vermijden op het etiket?

Onder wat voor namen zijn bijvoorbeeld parabenen te vinden? Hieronder zie je een schema waarin de stoffen benoemd worden. De reden van vermijden staat erbij, waar het in zit en hoe het op het etiket staat, ook handig. Zo kun je makkelijk in de winkel of online checken of jouw product wel goed is.